Ανοσο-ογκολογία: ένας οδηγός για ασθενείς και συγγενείς
Η ανοσοθεραπεία ως μορφή θεραπείας κατά του καρκίνου αποτελεί αντικείμενο έρευνας για πάνω από 100 χρόνια. Από τότε, οι επιστήμονες αναγνώριζαν το ρόλο του ανοσοποιητικού συστήματος στην μάχη κατά του καρκίνου – ενώ σήμερα η λειτουργία του είναι σαφώς πιο κατανοητή.
Πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό μας σύστημα;
Όλοι έχουμε ένα ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο μας προστατεύει από νοσήματα και ιούς – και έτσι λειτουργεί σαν το προσωπικό μας «αμυντικό σύστημα». Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι συνήθως αρκετά ισχυρό, και δεν επιτρέπει στα καρκινικά κύτταρα να υπερισχύσουν των υγειών. Εάν αυτό συμβεί, τότε μπορεί να εμφανιστεί καρκίνος, και να αρχίσει την «επίθεση» απέναντι στο ανθρώπινο σώμα.
Όταν μιλάμε για το ανοσοποιητικό σύστημα, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μία σειρά από κύτταρα. Τα κύτταρα αυτά βρίσκονται διάσπαρτα στο σώμα μας για να μας προστατεύουν, και έχουν διάφορες μορφές, όπως T-κύτταρα, B-κύτταρα, δενδριτικά κύτταρα και «φυσικά φονικά κύτταρα» (‘natural killer cells’). Παρότι η λειτουργία τους είναι πολύ περίπλοκη, είναι σημαντικό να ξεχωρίσουμε ότι τα κύτταρα αυτά έχουν την ικανότητα να ανιχνεύουν τα καρκινικά κύτταρα, και να τα καταστρέφουν.
Πώς μπορεί η ανοσοθεραπεία να καταπολεμήσει τον καρκίνο;
Αν και το ανοσοποιητικό μας σύστημα μπορεί να ανιχνεύσει και να καταστρέψει καρκινικά κύτταρα, δεν το καταφέρνει πάντα. Κάποια από τα καρκινικά κύτταρα μπορεί να ξεφύγουν γιατί
- Τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να μιμηθούν την συμπεριφορά των υγιών κυττάρων, και έτσι δεν μπορούν να ανιχνευθούν, ή
- Το ανοσοποιητικό μας σύστημα δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά.
Έτσι, χρειαζόμαστε έναν τρόπο να ενισχύσουμε τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας, ώστε να βελτιώσουμε την ικανότητά τους να ανιχνεύουν και να καταστρέφουν τα καρκινικά. Αυτός είναι και ο σκοπός της ανοσοθεραπείας.
Πιο συγκεκριμένα, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας συστήματος προσκολλούν στα καρκινικά κύτταρα μέσω χημικής ένωσης. Αυτή η χημική ένωση αποτελείται από πολλές δυνάμεις: κάποιες από τις δυνάμεις αυτές ενισχύουν την ένωση αυτή, ενώ κάποιες άλλες την αποτρέπουν.
Με αυτόν τον τρόπο, η ανοσοθεραπεία βελτιώνει την δυνατότητα του ανοσοποιητικού για να καταστρέψει τα καρκινικού κύτταρα, βοηθώντας το να τους επιτεθεί και να τα αποδυναμώσει.
Ανοσοθεραπεία και άλλες μορφές θεραπείας: μία σύντομη σύγκριση
Η βασική διαφορά της ανοσοθεραπείας είναι ότι δεν επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα απευθείας, αλλά ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα για να επιτεθεί εκείνο.
Κάποιες άλλες διαφορές από τις υπόλοιπες βασικές θεραπευτικές μεθόδους είναι και οι παρακάτω:
- Χημειοθεραπεία: επιτίθεται στα κύτταρα, χωρίς να ξεχωρίζει τις ιδιότητές τους, και επομένως μπορεί να καταστρέψει διαφορετικών ειδών κύτταρα (όχι μόνο τα καρκινικά).
- Στοχευμένες θεραπείες: στοχεύουν κύτταρα που έχουν συγκεκριμένα μοριακά χαρακτηριστικά, σχετιζόμενα με τον όγκο.
- Ορμονοθεραπεία: επηρεάζουν την ορμονική ισορροπία στο περιβάλλον των κυττάρων, συνήθως είτε περιορίζοντας την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να χρησιμοποιήσουν τις ορμόνες για να πολλαπλασιαστούν, είτε αποτρέποντας την παραγωγή ορμονών από το σώμα μας.
- Ακτινοθεραπεία: χρησιμοποιεί δέσμες υψηλής ενέργειας για να εξολοθρεύσει κύτταρα σε μία συγκεκριμένη περιοχή του σώματος.
- Χειρουργείο: αφαιρεί μέρος του σώματος που περιέχει τον όγκο.
Παρενέργειες της ανοσοθεραπείας
Όπως όλες οι μορφές θεραπείας, έτσι και η ανοσοθεραπεία μπορεί να έχει παρενέργειες. Συνήθως, αυτές είναι διαφορετικές από αυτές που προκαλούνται από άλλου είδους θεραπείες.
Οι περισσότερες από αυτές τις παρενέργειες είναι ήπιες, και συμπεριλαμβάνουν τις παρακάτω:
- εξανθήματα
- κνησμός (φαγούρα)
- κόπωση
- πυρετός
- συμπτώματα γρίπης κ.ά.
Φυσικά, η ανοσοθεραπεία έχει κι αυτή κάποιες πιθανές παρενέργειες που είναι πιο σοβαρές και μπορεί να απειλήσουν τη ζωή του ασθενούς – αλλά είναι σπάνιες. Μερικές από αυτές τις παρενέργειες είναι οι παρακάτω:
- κολίτιδα
- πνευμονίτιδα
- προβλήματα θυροειδούς κ.ά.